Categoriearchief: Geen categorie

Rust

Rust

Als ik mensen vraag wat hun associatie is bij ‘zen’, dan zeggen de meesten: Rust… Meestal met een verlangen in hun stem dat zegt “dat wil ik ook wel”. En soms een zekere spijt die uitdrukt “dat lukt mij niet.”

Het is een logisch antwoord: de plaatjes die we voorbij zien komen in combinatie met het woord zen wekken dat beeld op. Veel ruimte en schoonheid, weinig spullen, weinig mensen – en alles en iedereen ziet er heel sereen uit.  ‘Zen’ is een woord geworden dat kan omschrijven dat je je relaxed voelt, lekker zit te chillen. Een woord dat gebruikt wordt voor van alles en nog wat dat niets met zen te maken heeft, maar uitsluitend met dat beeld van ‘rust’.

Is daar iets mis mee? Nee, niet persé. Brengt zen geen rust? Ja, dat kan het wel brengen. Maar dat doet het, zoals iedereen die met zen begint ontdekt, op een heel andere manier dan je zou verwachten. Men verwacht meestal dat die eindeloze gedachtenstroom, dat ‘gekakel in de kop’, stopt en dat zo de rust komt. Niets is minder waar.

De paradox in de zen beoefening is dat die gedachtenstroom zelf niet het probleem is – die is er gewoon. Net als het fluiten van de vogels, het ruisen van de wind en de verwarming, het motorgeluid van voorbij komende auto’s, vliegtuigen en traktoren in de nacht. De rust komt als je je, plat gezegd, niet zoveel gelegen laat liggen aan die gedachtenstroom. Als het besef tot je doordringt dat het maar gedachten zijn waar je niets mee hoeft. Want de impuls om op alle gedachten te reageren is veel meer wat de onrust genereert, niet zozeer de gedachte zelf. Rust ontstaat als het lawaai van buiten en van binnen je niet meer zo stoort. Zoals een mede zen-beoefenaar eens demonstreerde toen hij op het busstation naast een stationair draaiende bus ging zitten mediteren. De tweede paradox is dat als het gekakel in je hoofd je niet meer zo stoort, het vanzelf ook minder wordt. Nog meer rust dus.

Gaat het in zen om die rust? Het is geen doel op zich, wel een aangenaam bij-effect, en een hulpmiddel. Aandachtig en bewust leven, gewaar zijn wat zich voordoet en daar mee kunnen omgaan op een manier die heilzaam is voor jou en je omgeving – dat vermogen ontwikkelen is veel wezenlijker. Dat lukt natuurlijk beter naarmate je gedachten je minder afleiden en je rustiger bent.

Online leren mediteren, kan dat?

Online leren mediteren, kan dat?

Het zou natuurlijk vreemd zijn als ik hier ‘nee’ op zou zeggen….

Maar het is een goede vraag, en hij verdient een beter antwoord dan alleen ‘ja’.

De reden dat ik ‘ja’ zeg, is dat leren mediteren niet principieel makkelijker of moeilijker is online dan ‘live’ in een meditatieruimte. De meditatiehouding en –methode zijn vrij makkelijk aan te leren en niet afhankelijk van de plaats waar je je bevindt – zolang je maar goede instructie krijgt en iemand je kan zien om je wat nadere aanwijzingen te geven. Het vervolgens gaan doen en blijven doen – met, en ondanks, alles wat er aan gedachten bij je opkomt over wat je er van vindt – is waar het leren mediteren veel meer om gaat. Daar heb je goede begeleiding bij nodig, en ook die kan net zo goed online als ‘live’ worden gegeven. An sich is het dus geen issue.

En toch kan het een issue worden. Dat ontstaat als je eigenlijk, meer of minder stiekum, een aversie hebt tegen ‘online’. Bijvoorbeeld omdat er al zo veel online moet, of je je niet zo thuis voelt met techniek. Heel voorstelbaar, heel begrijpelijk. Of misschien denk je dat je thuis geen goede plek hebt, of je niet voldoende kunt ontspannen. Ook begrijpelijk en voorstelbaar. De ideeën die we erbij hebben, onze voorkeuren en afkeren, zijn over het algemeen bepalender voor wat we besluiten te doen dan wat er feitelijk aan de hand is. Ik zeg bewust ‘we’ omdat ik dat ook heb. En dat kan me behoorlijk beperken. Daardoor raak ik gefrustreerd; en die frustratie is een enorm energielek.

Wat zen me o.a. leert is telkens weer te (h)erkennen dat mijn voorkeuren en afkeren eigenlijk neerkomen op ‘verlangen dat het anders is dan het nu is.’ Dat ik dat verlangen weliswaar heb, maar dat het niet persé vervuld hoeft te worden om goed te kunnen doorleven. Dat ik mét aandacht toch heel goed iets kan doen waar ik een afkeer van heb, bijvoorbeeld een moeilijk gesprek voeren of online met anderen mediteren. Dan valt het onverwacht reuze mee, en kost het geen energie. Dat is geen denk-kunstje; dat merk je onmiddellijk want dan blijf je je weerzin voelen en blijft je energie weglekken. Het is wel een kunst die je steeds verder kunt verfijnen.

Zo los kunnen komen uit je voorkeuren en afkeren, waartegen dan ook, zonder ze te negeren – dat brengt vrijheid. Online mediteren, mét en ondanks je afkeer ertegen, is oefenen in die vrijheid. En dat neem je mee als je opstaat uit je meditatie en dat moeilijke gesprek gaat voeren.

Zen-geluyden

Zen-geluyden

Zen-geluyden is de titel die ik heb gekozen voor het blog van Zenleven in Alkmaar. De naam verwijst naar de zin die op de rand van een perkje naast de Grote Kerk is gegraveerd: ‘Als myn geluyt sal woerden gehoort’. Hij verwijst naar het geluid van de klokken in de kerktoren. Als kerkklokken luiden, wordt onze aandacht gewekt – voor de tijd, voor een dienst in de kerk, of voor een bijzondere gebeurtenis. Ook al ben je niet kerks, het geluid van kerkklokken is voor iedereen te horen; het is vol, en heeft een lange nagalm.

Bij onze zen meditaties gebruiken we een bel, of klankschaal, om de aandacht te richten op het begin en einde van de meditaties. Het is een mooi, vol geluid, dat lang kan naklinken.

Zo hoop ik dat de stukjes op dit blog een geluid laten horen dat je aandacht wekt, en lang kan naklinken in jou.